Verander je taal en je organisatie

Ooit werkte ik bij een organisatie die was ingedeeld in sectoren en afdelingen. Zowel de afdelingen als de sectoren hadden namen die uit twee elementen bestonden. Zeg maar namen als: ‘Methoden en onderzoek’, ‘Ramen en deuren’, ‘Ham en kaas’. De namen drukten zowel inclusiviteit als nuance uit: we staan niet alleen voor dit ene opgesteld, dat andere behoort ook tot onze taken. We richten ons weliswaar op de ontwikkeling , maar verliezen daarbij het beheer niet uit het oog. Zelden of nooit verscheen er een derde loot aan de stam of besloot men het bij één schone taak te houden.

Ik vond het opmerkelijk dat een afdeling blijkbaar altijd twee dingen moest doen, en ik maakte er wel eens een plagerig grapje over. Maar nog veel opmerkelijker vond ik dat niemand er verder iets bijzonders aan vond. Ondertussen was het voor klanten en medewerkers allemaal lang niet zo vanzelfsprekend. Niet zelden belandde de klantvraag tussen de wal en het schip. Een onderwerp kon noch bij de ene, noch bij de andere afdeling onderdak vinden. Of omgekeerd: verschillende afdelingen rekenden hetzelfde onderwerp tot hun exclusieve domein. Lange tijd was de routering van onderwerpen, van binnenkomst naar de juiste bestemming, het grootste probleem van de organisatie.

Waar het misging weet ik niet – ik ben geen organisatiedeskundige. Natuurlijk was de naamgeving van de afdelingen niet de oorzaak van moeizame routering of samenwerking. Maar ik kon niet aan de indruk ontkomen dat het patroon van naamgeving enerzijds en patronen van organiseren anderzijds iets met elkaar te maken hadden. Waar kwam toch die voorliefde voor het tweevoud vandaan? Zegt een dergelijke taalvorm iets over het organisatieprobleem? En zou het helpen als we daar iets meer van snapten?

Mijn vraag is waarom we zulke vragen nooit stellen. Zelfs in het communicatievak zijn de vragen tamelijk ongewoon. Misschien omdat ze triviaal en op het eerste gezicht onzinnig lijken. Wat maakt het uit hoe we dingen noemen? Als iedereen maar snapt wat we bedoelen.

Volgens mij is organisatietaal vaak onthullend. Wordt er in jouw organisatie veel gesproken en geschreven over sturen, richting geven en regisseren? Goede kans dat sturing en leiderschap geen vanzelfsprekendheden zijn. Wordt ‘de klant’ in ieder plan ‘centraal’ gezet? Dan is er een gerede kans dat de klant zich in werkelijkheid ergens in de buitenste ring van de aandacht bevindt.

Zo geeft taal makkelijk een eerste indicatie waar de spanningen en zwakke plekken zitten. Wie wil veranderen moet vervolgens ook zijn taal aanpassen. Niet door in nota’s het laatste jargon op te nemen, maar door structureel aandacht  te hebben voor bestaande en nieuwe taal. Daarover meer in het volgende blog.

Een gedachte over “Verander je taal en je organisatie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s