Het beest dat criminaliteit heet

Hoe pak je het beest aan dat criminaliteit heet? Door het op te jagen, te vangen en achter tralies te zetten. Tenzij je criminaliteit niet als een beest maar als een woekerend virus ziet. In dat geval kies je voor een gezonde leefomgeving en heilzame opvoedpraktijken.

Dit blijkt uit onderzoek van de universiteit van Stanford naar de framing van maatschappelijke problemen. Deelnemers aan het onderzoek kregen teksten te lezen waarin criminaliteit in het ene geval werd beschreven als een gevaarlijk beest dat de stad in zijn greep hield, en in het andere geval als een virus dat zich in de gemeenschap verspreidde. De teksten gaven dezelfde feiten en cijfers. Daarna moesten de deelnemers oplossingen voor het probleem verzinnen. Het bleek dat lezers van de beest-tekst kozen voor repressieve maatregelen, waar de lezers van de virus-teksten kozen voor een preventieve aanpak. De metafoor bleek een grotere invloed te hebben op de gekozen oplossingen dan de politieke voorkeur van de deelnemers.

Paradoxale metaforen

Zulke bevindingen sluiten aan bij de intuïtie dat het ertoe doet hoe je in een organisatie over issues praat. Ik was eens getuige van een discussie in een bedrijf waarin het gewoon was om in familietermen over de organisatie te spreken. In een toespraak besloot een directeur de voor- en nadelen van een familiecultuur bespreekbaar te maken. Hoewel de familietraditie veel goeds had gebracht, begonnen de familiebanden ook in de weg te zitten. Een cultuur waarin de goede vrede altijd voorop stond, maakte het lastig om harde noten te kraken wanneer dat nodig was. En in een gemeenschap waarin voor iedereen wordt gezorgd is de boodschap ondenkbaar dat er straks niet voor iedereen meer plaats is. Toch is het normaal en gezond om op een dag het nest te verlaten en op eigen benen te staan, zo reflecteerde de directeur.

Dat viel in slechte aarde. De paradox was levend en onontkoombaar: doordat ze gemaand werden om volwassen te zijn, voelden medewerkers zich als kinderen behandeld. De reactie van medewerkers vertoonde dezelfde dubbelslag: behandel ons niet als hulpeloze nestbewoners. In de discussie toonden ze zich gekrenkt. Tegelijkertijd wezen ze op allerlei momenten waarop het management het hun onmogelijk maakte om verder te komen in hun loopbaan. Ze wezen op hun jarenlange inzet en loyaliteit en klaagden erover dat het management daar te weinig oog voor had.

Uitvliegen en kennis overdragen

Al pratend manifesteerde het familieframe zich sterker en sterker. Ideeën over oplossingen bleven keurig binnen de bandbreedte van de metafoor. Het management opperde om medewerkers te ‘ondersteunen’ bij het vinden van nieuw werk, binnen of buiten de organisatie. Er moest goede loopbaanbegeleiding komen. En ze zouden medewerkers die dat wilden, helpen om uit te vliegen. Medewerkers op hun beurt wezen op het belang van continuïteit en kennisoverdracht. Ze wilden dat er naar hen geluisterd werd, en dat het management hun jarenlange ervaring op waarde zou schatten.

Als je ervan uitgaat dat de framing van een issue niet alleen de analyse maar ook de mogelijke oplossingen voorbereidt, is het de moeite waard om te onderzoeken of andere frames productiever zijn. Dat zijn ze naar mijn mening als ze aan de volgende voorwaarden voldoen: als ze het gesprek niet bemoeilijken maar vergemakkelijken, als ze recht doen aan belangrijke emoties en belevingen, en als ze de kans op adequate oplossingen vergroten. Van het onderzoek over de framing van criminaliteit leren we dat de metafoor al voorsorteert op een type oplossing. Wie een onderwerp weet te framen, heeft het draagvlak voor de eigen oplossing al bijna binnen.

Het is dan ook niet vreemd dat de metafoor zelf de inzet van het gesprek wordt. Anders dan in de politiek, heb ik de indruk dat het bewust framen van onderwerpen binnen organisaties niet vaak voorkomt. Toch spelen metaforen ook hier een grote rol. Wat kun je met die vaststelling? In ieder geval kan het zinvol zijn om de dominante metaforen te signaleren en identificeren. Dat levert nieuwe gesprekken en nieuwe oplossingen op.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s