Videoconferentie: hoe het model werkelijkheid werd

Meteen maar een definitie. Communiceren is een activiteit die zich afspeelt tussen een zender en een ontvanger, die regelmatig van beurt wisselen en zodoende tot een, als het even mee zit, betekenisvolle uitwisseling komen. Althans, zo leer je het als je ervoor kiest communicatie als vak te bestuderen.

In werkelijkheid bestaan er geen zenders en ontvangers. Communiceren is een compositie van geluidstrillingen, gebaren, minutieuze wenkbrauwtrekkingen, stiltes van een paar milliseconde. Plotseling is er iets gemeenschappelijks. Met beurtwisselingen, boodschappen en ruis heeft het niets te maken. Dat zijn fictieve entiteiten, verzonnen voor iedereen die in modellen een leuning zoekt.

Tenminste, dat dacht ik lange tijd.

Totdat ik deze week in een videoconferentie belandde. In een kamertje zat ik tegenover een beeldscherm waarop een voor een mijn gesprekspartners verschenen. Sommigen bevonden zich in Amsterdam, anderen in Groningen of Eindhoven.

Wat ik gewaarwerd, was het zender-ontvangermodel in zijn levende concreetheid. Er waren beurtwisselingen, zenders die elkaar afwisselden en boodschappen die hun pad door de ether aflegden naar welwillende ontvangers. Het bestond dus toch.

Maar het allermooiste was dit. Alle sprekers verschenen, alleen of in gezelschap, in hun eigen kader binnen de grotere omlijsting van het beeldscherm. Ik zie nog de Groningse collega in haar kamertje zitten. Door het raam op de achtergrond meende ik een glimp van de stad Groningen te zien.

Mooier kon de theorie niet worden verzinnenbeeld. Hadden we immers niet geleerd dat wie communcieert over een eigen betekeniskader beschikt, waardoor het soms moeilijk is elkaar te begrijpen? In de bedrijvigheid van het gewone leven verliezen we dit raamwerk meestal uit het oog. Hier niet. In al hun letterlijkheid bleven de frames gedurende de hele sessie zichtbaar. Onbeweeglijk en onveranderlijk.

Na ongeveer een uur werden we er moe van. Het was nuttig om elkaar te spreken en het scheelde ongelooflijk veel reistijd. Maar echt praten was het ook weer niet, vonden de deelnemers. Ik dacht aan de filosoof Gadamer die begrijpen beschreef als een proces waarbij verschillende horizonnen met elkaar versmelten. Daarvan kon geen sprake zijn in dit levende model van zenders, boodschappen en vastomlijnde kaders.

Maar toch. Voor even was het model werkelijkheid geworden. En daarmee leerde het ons meer over de werkelijkheid dan het ooit had gedaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s