Overtuigen? Zoek een schaduwdoelwit

lubach

Zondag met Lubach is weer begonnen. Dat is goed nieuws voor liefhebbers van retorische technieken.

Afgelopen zondag was het meteen raak. Vooral het item over blokkerende actievoerders was rijk aan lessen in handig overtuigen.

Eén techniek wil ik hier bespreken. Ik weet niet of er een naam voor is, maar voorlopig noem ik hem de schaduwtechniek. Je mikt niet op de roos, maar op een doelwit dat erop lijkt.Het werkt zo. Stel, je wilt iets aan de kaak stellen. Bijvoorbeeld het gedrag van een individu of groep (A) waaraan je je ergert. Laten we zeggen: boeren.

Voordat je deze groep voorwerp van je satire maakt, neem je een andere afslag. Je zoekt een andere groep (B), liefst een groep waar je sympathie voor hebt. Laten we zeggen: klimaatactivisten.

Dan doe je de verwisseltruc. Je laakt het gedrag van B, waarbij je dit gedrag zo typeert dat het precies lijkt op dat van A.

Lubach noemt de boze boeren even in zijn filmpje. Maar al snel richt hij zijn satirische aandacht vooral op klimaatactivisten. Ook zij kwamen deze week in het nieuws doordat ze overlast veroorzaken. Ook zij blokkeerden straten. Toch dacht ik na het filmpje alleen maar aan de boeren.

Deze aanpak heeft drie voordelen:

  1. Het verleent je geloofwaardigheid als je onverwachte tegenstanders kiest. Als je de presentator van een VPRO-programma bent, aan wie makkelijk met D66-achtige idealen worden toegeschreven, dan is kritiek op klimaatstrijders onverwacht. Dan moeten je argumenten wel dringend zijn.
  2. Doordat je het gedrag van groep A niet expliciet bespreekt, laat je je publiek werken. Je toehoorders ontdekken zelf het verband. Terwijl jij er niks over zegt, komen ze tot de overtuiging dat ook het gedrag van A laakbaar is. En wat mensen zelf verzinnen is veel krachtiger dan wat jij ze aan kunt praten.
  3. Doordat je niets zegt over groep A, komen ze ook niet met honderd trekkers naar je voordeur. Je hebt een rustige avond.

Kamerlid Wybren van Haga (ex-VVD) had de schaduwtechniek deze week goed kunnen gebruiken. Dan was hij niet in een tijdmachine naar de jaren 70 gestapt om de klimaatactivisten ‘werkschuwe nietsnutten’ te noemen. Dan had hij die kwalificatie aan de boeren toegekend. Het zou ons aan het denken hebben gezet. Misschien heeft punt 3 hem weerhouden.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s