De spiegels van Dream school

Met mijn gezin kijk ik naar oude seizoenen van Dream school. In het programma krijgen dropouts  de kans om nog iets van hun leven te maken. Alle deelnemers hebben een spoor van mislukkingen achter zich. Van school gestuurd, drugsproblemen, criminaliteit, bergen van ellende.

Op Dream school proberen de jongeren met hulp van bokslegende Lucia en rector Erik hun gedrag te veranderen. Daarvoor moeten ze geduchte demonen onder ogen komen. Voor de een zijn dat woedeaanvallen, voor de ander verdriet of onzekerheid. Demonen waardoor ze stoppen als het moeilijk wordt. Geen van de leerlingen heeft een opleiding afgemaakt, niemand houdt lang een baan. We gaan er thuis helemaal in op. Als mijn jongste puberdochter treuzelt met de afwas, zet ik de stem van Lucia op en roep: “Waar zit jouw commitment?”

Dream school houdt je drie spiegels voor. De eerste is een behaaglijke spiegel die laat zien dat het bij ons best meevalt. Als ouder van twee pubers tel ik mijn zegeningen als ik de leerlingen bezig zie met hun patroon van opgeven en procrastineren. En als ik teleurgesteld ben in mijn eigen zelfdiscipline, denk ik na een aflevering weer mild over mezelf.

De tweede spiegel is belangrijker. Met deze spiegel herkennen we onszelf in de deelnemers. Iederéén heeft demonen die op beslissende momenten verhinderen dat we het juiste doen. Iedereen heeft dingen meegemaakt die in de weg blijven zitten.

Voor de dreamschoolers zijn er altijd geldige redenen om niet mee te doen. Ze zijn te boos, te ziek of de trein was vertraagd. Het ligt aan anderen en aan toevallige omstandigheden. En ze hebben recht van spreken. De leerlingen werden niet geboren als dropouts. Aan al het verzaken gingen gebeurtenissen vooraf die ze zelf niet hebben gekozen. Als Dream school één ding duidelijk maakt is dat gelijke kansen een illusie zijn. Veel leerlingen dragen een geschiedenis van verwaarlozing, huiselijk geweld, sterfgevallen of incest met zich mee. Die geschiedenis dringt zich vaak op tijdens de lessen. Soms slaan de stoppen door als iemand ze aanspreekt op hun gedrag. Of als ze gewoon een slechte dag hebben.

Dat ene moment

Maar op deze school leer je de les van ‘en toch’. Je hebt niet gekozen wat jou overkomt, maar je kunt wel beslissen wat je ermee doet. Telkens, op de momenten dat de leerlingen zich overgeven aan de gewoontemacht van hun woede en frustratie, laten Lucia en Erik zien dat ze kunnen kiezen.

Elke verandering gaat in de kern over dat ene moment. Het moment tussen doen wat je altijd doet en een ander pad inslaan. Dream school laat zien hoe ongelijk de krachtsverhouding is. Je gewoontes zijn even aantrekkelijk als machtig. Vooral als je ziek bent van frustratie. Het nieuwe gedrag voelt schriel, afstotelijk en in het moment ook onjuist.

Op Dream school leer je dat je op dat ene moment toch kunt kiezen tussen oud en nieuw gedrag. Als het vandaag niet lukt, krijg je morgen weer een kans. “Jij bent niet je boosheid”, zegt Lucia. Ze laat de leerlingen een bord doormidden slaan waarop hun valkuilen staan geschreven.

Je hoeft geen dreamschooler te zijn om door oude gewoonten beheerst te worden. In organisaties  hebben die gewoonten allerlei gedaanten: een nieuw project starten zonder het oude af te maken, eindeloos procestekeningen maken, adviescommissies instellen, je kernwaarden opnieuw formuleren, doorgaan met hetzelfde maar het anders noemen.

Met elke aflevering groeit onze bewondering voor de dropouts. Hoewel we in ons gezin soms hard lachen om hun obstinate onredelijkheid, zien we ze heldendaden verrichten. Dat is de derde spiegel. Als deze leerlingen kunnen afrekenen met demonen van de buitencategorie, dan kunnen wij ook best veranderen. 

Deze column is gepubliceerd op Leiderschapp

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s